As renovables de Galicia aínda non bastan para cubrir as necesidades de enerxía nun ano seco

O Observatorio Galego dá Acción Climática (Ogacli) alertou dun preocupante estancamento da potencia renovable en Galicia e insistiu en que a electrificación do consumo enerxético en sectores como o transporte, a industria e os fogares “é a vía máis rápida” para lograr a descarbonización urxente do territorio. Segundo o seu balance de 2025, a xeración eléctrica galega emitiu máis de 1,5 millóns de toneladas de gases de efecto invernadoiro (GEI), o que representa un aumento do 10% respecto de 2024.

A pesar deste repunte, o organismo subliña que 2025 foi o segundo ano con menores emisións do sector nas últimas cinco décadas, reflexo do declive final de quéimaa de carbón polo peche das térmicas das Pontes e Cerceda e do avance progresivo cara a fontes máis limpas. 

Desde 2018, o peso do sector eléctrico nas emisións totais galegas pasou do 40% ao 15%, mentres que o transporte e a gandaría intensiva consolidáronse como os principais contribuíntes á crise climática na comunidade.

Os ciclos combinados explican o repunte

Ogacli atribúe o aumento das emisións de 2025 ao maior uso das centrais de ciclo combinado de gas fósil de Sabón e As Pontes, responsables de aproximadamente dous terzos das emisións do sector eléctrico galego. A produción destas plantas creceu un 21% no último ano, impulsada polo estancamento da potencia renovable e polo maior recurso aos ciclos combinados tras o apagamento de abril de 2025.

A Central de ciclo combinado de Sabón (Arteixo, A Coruña) é propiedade de Naturgy Energy Group (antes Gas Natural Fenosa / Unión Fenosa) e ten capacidade duns 400 MW. A central das Pontes (tamén chamada central térmica de Pontes de García Rodríguez) —que historicamente foi unha das maiores centrais eléctricas de España— pertencía á empresa eléctrica Endesa e foi operada por Endesa durante toda a súa vida útil até o seu peche definitivo.

O Observatorio sinala que este incremento pon de relevo a dependencia do sistema enerxético galego do gas fósil, un factor que compromete os avances logrados en descarbonización durante a última década.

Doutra banda, lembra que segundo datos de Rede Eléctrica de España, a potencia renovable instalada en Galicia —incluíndo o autoconsumo solar fotovoltaico— só creceu un 1,6% en 2025 (132 MW adicionais), unha cifra que considera insuficiente para cumprir cos obxectivos climáticos europeos a medio prazo. A produción, de feito, baixou un pouco o último ano.

Retroceso da xeración renovable

O informe destaca un retroceso de case tres puntos na participación da xeración renovable (sen contar a combustión de residuos orgánicos), que en 2025 situouse no 81,1% do total. A entidade advirte de que para fortalecer a acción climática sería necesario alcanzar practicamente o 100% antes de 2030, un horizonte máis ambicioso que o da Xunta de Galicia, cuxo plan fixa o 85% para ese ano incluíndo os residuos orgánicos.

Ademais, a produción renovable reduciuse un 9% respecto ao ano anterior, mentres que a demanda eléctrica aumentou un 21% impulsada pola recuperación parcial da factoría de aluminio de Alcoa San Cibrao. En conxunto, a xeración renovable galega (17.616 GWh) e a demanda interna (16.866 GWh) quedaron moi próximas, un equilibrio que, segundo Ogacli, non podería manter nun ano menos chuvioso ou con Alcoa a pleno rendemento.

Galicia aínda lonxe dos obxectivos climáticos

O factor de emisión do sistema eléctrico galego —a cantidade de dióxido de carbono equivalente por quilowatt hora producido— pasou de 370 a preto de 70 g de CO₂eq/kWh entre 2018 e 2025, o que supón emisións cinco veces menores para un mesmo nivel de consumo eléctrico. Con todo, o Observatorio advirte de que a falta de progreso en renovables e electrificación do consumo ameaza con frear esta evolución positiva.

As emisións brutas galegas de GEI eran en 2023 un 38,3% inferiores ás de 1990, unha redución atribuída principalmente ao abandono do carbón. No entanto, para cumprir cos compromisos do Acordo de París, Galicia debería rexistrar en 2030 unha redución do 65% respecto de 1990, unha meta que, segundo Ogacli, requirirá un impulso decisivo das enerxías limpas e un consumo máis electrificado en todos os sectores.

Por agora, a electrificación avanza lentamente, e o Observatorio insiste en que sen un cambio estrutural no consumo enerxético, os progresos logrados até agora poderían reverter. “Electrificar é descarbonizar”, conclúe o informe, subliñando a urxencia de tomar medidas concretas antes de que os efectos do cambio climático sexan irreversibles.